Pracownicy biurowi spędzają w pomieszczeniach od ośmiu do dziesięciu godzin dziennie i przez cały ten czas oddychają powietrzem, na którego jakość wpływają preparaty używane do sprzątania kilka godzin wcześniej. Większość środków czyszczących stosowanych w biurach jest bezpieczna przy prawidłowym użytkowaniu, ale "prawidłowe użytkowanie" rzadko jest egzekwowane przez firmy sprzątające bez odpowiedniej wiedzy i instrukcji. Z artykułu można się dowiedzieć, jakie substancje w preparatach czyszczących mogą wpływać na samopoczucie pracowników, jak działa pH preparatu i dlaczego ma to znaczenie oraz na co zwrócić uwagę przy weryfikacji firmy sprzątającej pod kątem stosowanej przez nią chemii.
Skąd biorą się problemy z preparatami czyszczącymi w biurze
Problemy z preparatami czyszczącymi w biurze zazwyczaj nie wynikają z toksyczności produktu, lecz z nieprawidłowego rozcieńczenia, niewystarczającej wentylacji po sprzątaniu lub ze sprzątania w obecności pracowników. Preparat silnie zasadowy do mycia podłóg użyty w pełnym stężeniu zamiast rozcieńczonego zgodnie z instrukcją wydziela opary drażniące drogi oddechowe. Ten sam preparat użyty prawidłowo jest bezpieczny dla zdrowia. Częstym problemem jest też łączenie preparatów, których składniki wchodzą w reakcje chemiczne. Wybielacz na bazie chloru i preparaty zawierające amoniak, zmieszane razem lub użyte kolejno bez spłukania, tworzą związki drażniące w zamkniętym pomieszczeniu.
Zapachy środków czyszczących i ich wpływ na samopoczucie w biurze
Silny zapach środka czyszczącego po sprzątaniu biura jest sygnałem, że produkt nie został odpowiednio spłukany lub że pomieszczenie nie było wystarczająco wietrzone po zakończeniu pracy ekipy. Silny zapach chemiczny w zamkniętym biurze przez wiele godzin może powodować bóle głowy, podrażnienie błon śluzowych nosa i gardła, pogorszone skupienie i zmęczenie u pracowników z wrażliwszym układem oddechowym.
Substancje zapachowe dodawane do preparatów czyszczących są jedną z najczęstszych przyczyn reakcji alergicznych w miejscu pracy. Syntetyczne środki zapachowe, takie jak limonene, citral czy eugenol, są oznaczone jako potencjalne alergeny w przepisach unijnych dotyczących produktów chemicznych. Preparaty bez środków zapachowych lub z certyfikatem dla alergików są bezpieczniejszym wyborem dla biur, gdzie pracują osoby ze zdiagnozowaną alergią lub astmą.
Alergie kontaktowe i reakcje dróg oddechowych na substancje czyszczące
Karta charakterystyki, wymagana prawnie dla preparatów chemicznych przez rozporządzenie REACH w Unii Europejskiej, zawiera informacje o składzie, zagrożeniach i procedurach postępowania w razie kontaktu z produktem. Firmy sprzątające dysponujące kartami charakterystyki dla każdego stosowanego produktu mogą je udostępnić zamawiającemu na żądanie. Ekipa sprzątająca bez rękawic ochronnych przy preparatach zasadowych ryzykuje dolegliwościami zawodowymi, za które odpowiada pracodawca, czyli firma sprzątająca.
pH preparatu czyszczącego i dlaczego ma znaczenie dla pracowników i powierzchni
Skala pH mierzy kwasowość lub zasadowość preparatu. Wartość 7 to neutralne pH, wartości poniżej 7 to preparaty kwaśne, powyżej 7 to zasadowe. Preparaty silnie zasadowe o pH powyżej 12 są skuteczne wobec tłuszczów i wapna, ale drażniące dla skóry i błon śluzowych przy kontakcie lub wdychaniu oparów. Standardowe sprzątanie biura nie wymaga preparatów o tak skrajnym pH i powinno opierać się na produktach pH-neutralnych lub lekko zasadowych.
Preparaty pH-neutralne o wartościach od 6,5 do 7,5 są bezpieczne dla prawie każdej powierzchni i dla ludzi przy prawidłowym stosowaniu. Marmur, wapień i inne kamienie naturalne są szczególnie wrażliwe na kwaśne preparaty, które matują ich powierzchnię przez chemiczną erozję. Kamień naturalny w recepcji lub na blatach kuchennych biurowych powinien być myty wyłącznie preparatami pH-neutralnymi lub specjalnie certyfikowanymi do tego rodzaju powierzchni.
Preparaty biobójcze w biurze kiedy są potrzebne a kiedy to overkill
Preparaty biobójcze to środki chemiczne o udowodnionej skuteczności w dezaktywacji mikroorganizmów: bakterii, wirusów i grzybów. Używanie ich w całym biurze jako standardowego preparatu do podłóg jest zbędne i nieopłacalne. Biobójcze preparaty są potrzebne w toaletach, przy uchwytach i klamkach, klawiaturach i w kuchni przy blatach mających kontakt z żywnością. Biurka, podłogi korytarzowe i meble biurowe wymagają czystości, nie sterylności, i standardowy preparat do mycia jest wystarczający.
Różnica między detergentem a środkiem dezynfekującym
Detergent usuwa brudy, tłuszcze i zanieczyszczenia mechanicznie przez surfaktanty, które otaczają cząstki zabrudzenia i umożliwiają ich spłukanie wodą. Detergent nie zabija mikroorganizmów, ale fizycznie usuwa je z powierzchni razem z zabrudzeniami. Środek dezynfekujący zawiera substancję aktywną biologicznie, która dezaktywuje mikroorganizmy chemicznie lub przez utlenianie. Oba produkty mają swoje zastosowanie w biurze, ale nie są zamienne.
Mikrofibra kontra jednorazowe ściereczki papierowe w biurze
Ściereczki z mikrofibry mają strukturę włókna rozciętego na mikrowłókna, które mechanicznie zbierają bakterie, kurz i cząstki organiczne z powierzchni przez samo tarcie bez konieczności silnego środka chemicznego. Przy prawidłowym stosowaniu mokra ściereczka z mikrofibry usuwa od 99 do 99,9 procent bakterii z powierzchni bez preparatu dezynfekującego. Ściereczki jednorazowe papierowe mają przewagę przy czyszczeniu toalet i urządzeń sanitarnych, gdzie wielokrotne używanie tej samej ściereczki niesie ryzyko przenoszenia mikroorganizmów między powierzchniami.
Firma sprzątająca stosująca kodowanie kolorów ściereczek eliminuje problem krzyżowego zanieczyszczenia przy ściereczkach z mikrofibry: czerwone do toalet, niebieskie do biurek, żółte do kuchni to prosty system. Ściereczki z mikrofibry wymagają prawidłowego prania po każdym użyciu w temperaturze minimum 60 stopni Celsjusza.
Wentylacja po sprzątaniu jak długo wietrzyć biuro
Po standardowym sprzątaniu biura z preparatami do podłóg i środkami do toalet wystarczy 15 do 30 minut wentylacji przy otwartych oknach, żeby opary preparatów wyszły z pomieszczenia przed przyjściem pracowników. Sprzątanie wieczorne z oknem otwartym na noc lub z wentylacją mechaniczną jest optymalnym rozwiązaniem. Preparaty na bazie wybielacza, silne odtłuszczacze zasadowe i preparaty biobójcze z chlorem wymagają wentylacji dłuższej niż standardowa, zazwyczaj od jednej do dwóch godzin przy otwartych oknach.
Co zapytać firmę sprzątającą o stosowane preparaty
Trzy pytania pozwalają ocenić poziom wiedzy firmy sprzątającej o stosowanej przez nią chemii: jakie preparaty są używane do dezynfekcji toalet i co zawiera ich skład aktywny, jakie jest pH preparatu do mycia podłóg i czy firma może pokazać kartę charakterystyki produktu, oraz czy ekipa sprzątająca szkoli się z zasad rozcieńczania preparatów i stosowania BHP. Firma, która odpowiada na wszystkie trzy pytania konkretnie, pokazuje poziom organizacji wyraźnie wyższy od firmy, która odpowiada ogólnikami lub mówi "używamy sprawdzonych profesjonalnych środków" bez dalszych szczegółów.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zapachy środków czyszczących mogą wywoływać bóle głowy u pracowników?
Tak, intensywne opary rozpuszczalników, substancji zapachowych i środków biobójczych przy niedostatecznej wentylacji mogą powodować bóle głowy, zawroty głowy i podrażnienie oczu i nosa. Efekt ustępuje po wywietrzeniu pomieszczenia. Jeśli pracownicy regularnie zgłaszają bóle głowy po sprzątaniu, przyczyną jest niewystarczająca wentylacja lub stężenie preparatów powyżej wymagań. Zmiana harmonogramu sprzątania na wieczorny zazwyczaj rozwiązuje ten problem.
Czy firma sprzątająca musi udostępnić listę używanych preparatów?
Firma sprzątająca nie ma formalnego obowiązku ujawniania listy preparatów, ale zleceniodawca ma prawo zapytać i odmowa udzielenia tej informacji jest sygnałem braku transparentności. W umowach na obsługę obiektów medycznych, gastronomicznych lub z wymaganiami sanitarnymi zapis o stosowaniu preparatów z określonymi certyfikatami jest standardem. Dla zwykłego biura wystarczy prośba ustna lub e-mailowa o podanie nazw produktów używanych do dezynfekcji i mycia podłóg.
Jak sprawdzić czy środek dezynfekujący faktycznie działa?
Skuteczność środka dezynfekującego jest potwierdzona przez badania kliniczne dla zarejestrowanych produktów biobójczych, których wyniki są dostępne w rejestrze PT lub na karcie charakterystyki produktu. Produkt z numerem rejestracji biobójczej ma udowodnioną skuteczność wobec zdefiniowanych mikroorganizmów w określonym czasie kontaktu i stężeniu. Produkt bez takiej rejestracji nie ma klinicznie potwierdzonej skuteczności i nie może być promowany jako dezynfekujący zgodnie z obowiązującym prawem.
Czy istnieją całkowicie naturalne środki czyszczące skuteczne w biurze?
Ocet, soda oczyszczona i mydło szare to popularne naturalne środki czyszczące skuteczne przy standardowych zabrudzeniach w mieszkaniach. W biurze ich stosowanie przez firmę sprzątającą jest niepraktyczne ze względu na czas aplikacji, ograniczoną skuteczność wobec tłuszczów i kamienia oraz brak certyfikatów biobójczych przy dezynfekcji. Profesjonalne preparaty naturalnego pochodzenia z certyfikatem Ecolabel lub na bazie surowców odnawialnych są lepszym kompromisem: spełniają wymogi skuteczności i bezpieczeństwa przy niższym śladzie ekologicznym niż tradycyjna chemia przemysłowa.